Voltooid deelwoord groep 8: als bijvoeglijk naamwoord
In groep 8 komt het voltooid deelwoord ook voor als bijvoeglijk naamwoord, vóór een zelfstandig naamwoord, en worden lastigere, onregelmatige werkwoorden behandeld.
Een voltooid deelwoord kan ook een zelfstandig naamwoord beschrijven, zonder 'heb' of 'is' ervoor: 'de gebroken vaas', 'het geschreven verhaal'. De spellingregel blijft hetzelfde (ge- plus stam plus t of d), maar het signaal ('heb' of 'is' vlak ervoor) ontbreekt hier, waardoor het lastiger te herkennen is.
Onregelmatige werkwoorden, zoals 'breken' (gebroken) en 'schrijven' (geschreven), volgen niet de standaardregel, en moeten los onthouden worden. Die groep is beperkt, maar komt veel voor.
Voorbeeld
'De gebroken vaas stond op tafel.' 'Gebroken' is het voltooid deelwoord van 'breken', hier gebruikt als bijvoeglijk naamwoord vóór 'vaas', zonder 'heb' of 'is' in de buurt.
Veelgemaakte fout
Omdat het signaalwoord ('heb' of 'is') ontbreekt bij een voltooid deelwoord dat als bijvoeglijk naamwoord wordt gebruikt, wordt het soms niet herkend als voltooid deelwoord, en wordt de spelling op gevoel geraden in plaats van via de regel bepaald.
Tip
Leer een kind een woord vóór een zelfstandig naamwoord dat op -en zou kunnen eindigen (zoals 'breken') even te toetsen: kan hier 'heb' of 'is' voor gezet worden zonder dat de zin vreemd klinkt ('de vaas is gebroken')? Zo ja, dan is het een voltooid deelwoord en geldt de bijbehorende regel.
Veelgestelde vragen
Waarom is 'gebroken' in 'de gebroken vaas' lastiger te spellen dan in 'de vaas is gebroken'?
Omdat het signaalwoord 'is' ontbreekt, wat normaal aangeeft dat hier een voltooid deelwoord staat. Zonder dat signaal moet een kind zelf herkennen dat 'gebroken' hier hetzelfde woord is, alleen zonder 'heb' of 'is' ervoor, en dezelfde regel toepassen.
Volgen alle voltooid deelwoorden de ge- plus stam plus t/d-regel?
Nee. Onregelmatige werkwoorden zoals 'breken' (gebroken) en 'schrijven' (geschreven) hebben een eigen, afwijkende vorm die niet uit de standaardregel is af te leiden en apart geleerd moet worden.