Informatie afleiden groep 7: verwijswoorden en impliciete details
In groep 7 leert een kind verwijswoorden ('die', 'dat', 'hij', 'ze') te koppelen aan het juiste zelfstandig naamwoord eerder in de tekst, en eenvoudige informatie af te leiden die niet letterlijk wordt genoemd.
Een verwijswoord vervangt een eerder genoemd zelfstandig naamwoord om herhaling te voorkomen: 'De hond rende naar het park. Hij was blij.' Het woord 'hij' verwijst terug naar 'de hond'. Bij langere zinnen met meerdere zelfstandig naamwoorden wordt dat koppelen lastiger, omdat er meer kandidaten zijn om naar terug te verwijzen.
Impliciete informatie is informatie die niet letterlijk in de tekst staat, maar wel logisch is af te leiden uit wat er wél staat: 'Sanne trok haar jas dichter om zich heen' impliceert dat het koud is, zonder dat het woord 'koud' voorkomt.
Voorbeeld
'De juf gaf het boek aan Tim. Hij bedankte haar.' 'Hij' verwijst naar Tim, 'haar' verwijst naar de juf: het koppelen lukt door te kijken welk zelfstandig naamwoord grammaticaal en logisch bij het verwijswoord past.
Veelgemaakte fout
Bij meerdere zelfstandig naamwoorden in een zin wordt een verwijswoord soms aan het verkeerde woord gekoppeld, vooral als het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord niet het juiste is. Bij impliciete informatie wordt soms te veel gegokt in plaats van teruggeredeneerd vanuit wat de tekst letterlijk wél zegt.
Tip
Laat een kind bij een verwijswoord altijd hardop de vervanging invullen: 'hij' wordt dan letterlijk 'Tim', en die zin wordt vervolgens gecontroleerd op of hij nog steeds logisch klinkt. Klopt de zin niet meer, dan is het verkeerde zelfstandig naamwoord gekozen.
Veelgestelde vragen
Hoe vind je waar een verwijswoord zoals 'die' of 'hij' naar verwijst?
Zoek terug naar het meest recente zelfstandig naamwoord dat qua geslacht (mannelijk, vrouwelijk, onzijdig) en aantal (enkelvoud, meervoud) past bij het verwijswoord, en controleer daarna of de zin logisch blijft wanneer je het verwijswoord daardoor vervangt.
Wat is het verschil tussen letterlijke en impliciete informatie in een tekst?
Letterlijke informatie staat met zoveel woorden in de tekst. Impliciete informatie staat er niet letterlijk, maar is logisch af te leiden uit wat er wel staat, zoals 'ze trok haar jas dichter om zich heen' die impliceert dat het koud is, zonder het woord 'koud' te gebruiken.