Signaalwoorden groep 7: opsomming, tijd en oorzaak-gevolg
In groep 7 leert een kind signaalwoorden herkennen die de opbouw van een tekst verraden: woorden die een opsomming, een tijdsvolgorde, of een oorzaak-gevolgrelatie aankondigen.
Signaalwoorden voor een opsomming (ten eerste, ten tweede, daarnaast, bovendien) laten zien dat er meerdere, gelijkwaardige punten volgen. Signaalwoorden voor tijd (eerst, daarna, vervolgens, ten slotte) geven de volgorde van gebeurtenissen aan.
Signaalwoorden voor oorzaak en gevolg (want, omdat, daardoor, dus) leggen een verband tussen twee zinnen: de ene zin verklaart of veroorzaakt de andere. Dit type signaalwoord is vaak het lastigst te herkennen, omdat het verband niet altijd met evenveel nadruk wordt aangekondigd als bij een opsomming.
Voorbeeld
'Het regende hard, daardoor ging de wedstrijd niet door.' Het signaalwoord 'daardoor' geeft aan dat de regen (oorzaak) leidde tot het afgelasten van de wedstrijd (gevolg).
Veelgemaakte fout
Een veelgemaakte fout is 'want' en 'dus' door elkaar halen: 'want' introduceert de oorzaak (de reden staat ná het woord 'want'), terwijl 'dus' het gevolg introduceert (het gevolg staat ná het woord 'dus'). Die richting wordt vaak verward.
Tip
Laat een kind bij een signaalwoord voor oorzaak-gevolg altijd hardop benoemen wat de oorzaak is en wat het gevolg, los van welk woord ervoor of erna staat. Dat voorkomt dat de richting van het verband wordt omgedraaid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen 'want' en 'dus' als signaalwoord?
'Want' kondigt de oorzaak of reden aan: wat er ná 'want' komt, verklaart wat ervoor stond. 'Dus' kondigt juist het gevolg aan: wat er ná 'dus' komt, is het resultaat van wat ervoor stond. Ze wijzen in tegengestelde richting.
Waarom is het herkennen van signaalwoorden nuttig bij begrijpend lezen?
Omdat signaalwoorden de opbouw van een tekst zichtbaar maken: ze verraden of er een opsomming, een tijdsvolgorde of een oorzaak-gevolgrelatie volgt, zonder dat een lezer dat zelf uit de inhoud hoeft af te leiden. Dat maakt een tekst sneller en preciezer te doorgronden.